SEJHA

-----------------------------------------------------------------------------------

Recta ghat-tfal zghar dwar l-ambjent

Kitba ta’ Trevor Zahra

-----------------------------------------------------------------------------------

 

Jiehdu Sehem

Mark

Keith

Sue

Sahhara

Sigar:

2 sigar taz-Zebbug, 2 sigar tac-Cipress,

2 sigar taz-Znuber, 2 Qasbiet, 4 sigriet tal-Bajtar,

Harruba.

Sur Borg

Pawlu

Censu

Grupp ta’ tfal

------------------------------------------------------------------------------------

 

 

 

Palk nofsu mudlam.  Sigar weqfin cassi (minbarra l-HARRUBA X-XIHA u l-BAJTAR TAX-XEWK).  Jidhol Mark ikkonfondut, isejjah lil hutu.

 

MARK                              Sue.... Keith... fejn intom?  Keith... x’kull wahda wkoll.  Imma fejn setghu marru?  Jien ghidtilhom biex ma jitbeghdux wisq.  Sue..!  U dan x’post hu?  Mhux l-ewwel darba li nzilna nilaghbu hawnhekk, f’dan il-wied, izda din-naha ma nafhiex.  Qatt ma niftakar li  gejna  'l hawn qabel.  X’wahda din lanqas naf liema triq irrid naqbad biex nasal lura d-dar.  Keith!

 

SIGAR                              (B’hoss qisu ‘humming’)  Keeeeeith!

 

MARK                              Sue...

 

SIGAR                              Suuuuuuue !

 

MARK                              Dawn xi hsejjes huma?  Uff hej, qed inhoss tkexkixa bard.  Jien nibza’ mid-dlam u ma rridx nibqa’ hawn wahdi.  Ga beda jidlam.

 

                                          Jinxehet jibki fuq gebla.

      Tidhol is-SAHHARA TAS-SIGAR.

 

SAHHARA                        Xi gralek, tfajjel?  Dan ghax qed tibki?

 

MARK                              (mahsud) Int min int?  Mnejn gejt?

 

SAHHARA                        Jiena s-Sahhara tas-Sigar.  Niehu hsieb dan il-wied biex nara li kollox jimxi kif imiss.  Ghadek m’ghidtlix l-ghaliex kont qe tibki.

 

MARK                              Ghax ftit ilu, jien u huti konna qed nilaghbu kemxejn 'il boghod minn hawn.  Ahna nhobbu ninzlu nilaghbu f’dal-wied.  Imma llum ma nafx x’gara.  F’daqqa wahda ntlifna.  Donni qed nara kollox stramb.  Il-moghdijiet minix naghrafhomx u lanqas naf liema hi t-triq ghad-dar.

 

SAHHARA                        Dazgur, ghax bla ma tafu intom dhaltu fis-saltna tas-sharijiet.  Konna ilna nistennewkom.

 

MARK                              Kif inhi din?  Kontu tafu bina?

 

SAHHARA                        Hekk hu.  Ghandna bzonn l-ghajnuna taghkom.

 

MARK                              L-ghajnuna taghna?  Tieghi u ta’ huti?  Jahasra jiena daqsxejn ta’ tifel, x’nista’ naghmel?  Nahseb jien irrid lil min jghin lili biex insib lil huti.

 

SAHHARA                        Kollox sew, issa lil hutek insibuhom ukoll.  Arahom gejjin.

 

                                          Taghmel sinjal bil-bakketta magika taghha u jidhlu jigru SUE u KEITH.

 

SUE                                  (Tigri fuq Mark)  Mark... fejn kont jahasra?  Ilna nghajtulek!

 

MARK                              Ukoll!! Minfuq li qlajt grizmejja nsejhilkom!

 

KEITH                              Mhux int tlaqt u hallejtna wahidna.

 

MARK                              Jiena ma ccaqlaqtx minn fejn kont.  Dawwart ftit wicci u ma rajtkomx aktar.

 

SUE                                  Mhux tassew... inti tlaqt ghal rasek...

 

SAHHARA                        Isktu... hallikom mill-glied.  Ghandna bicca xoghol kbira li rridu naghmlu.

 

KEITH                              (lil Mark, minn taht l-ilsien)  Mark, din min hi?

 

MARK                              Is-Sahhara tas-Sigar.

 

KEITH                              Sahhara??? Xi wahda minn dawk li jieklu t-tfal??

 

MARK                              Ma nafx.  Imma tidher dhulija hafna.

 

SUE                                  Ahjar ma nkellmuha xejn, tafx.  Il-mama’ dejjem twissina biex ma niqfux inkellmu nies li ma nafuhomx.

 

MARK                              Imma lil din nafuha.

 

KEITH                              Nafuha kif?

 

MARK                              Mhux ga ghidtilkom li hija s-Sahhara tas-Sigar.

 

SAHHARA                        Ersqu 'l hawn intom it-tnejn.  Se ddumu ssefsfu f’widnejn xulxin?  M’ghandkomx ghalfejn tibzghu minni.  Jiena sahhara tajba.

 

KEITH                              Le, le... Miss Sahhara.... ahna m’ahniex nibzghu minnek.  Ma tarax!

 

SUE                                  Allura la darba inti sahhara tista’ twasslna lura d-dar, mhux hekk?

 

SAHHARA                        Iva, imma kif kont ga bdejt nghid lil Mark, ghandi bicca xoghol ghalikom.  Ara, harsu lejn dak is-sigar.  Intom thobbuhom is-sigar, hux tassew?

 

TFAL                                Iva... dazgur li nhobbuhom.

 

SAHHARA                        U l-fjuri u l-ghelieqi u l-ghasafar...?

 

TFAL                                Iva.

 

SAHHARA                        Anzi taf x’qed nghid?  Ahjar inhalli lis-sigar ifehmukom huma.  Ghal issa se nhalikom ftit...

 

SUE                                  Fejn sejra?

 

MARK                              Thalliniex wahidna!

 

SAHHARA                        Le, jiena minix se ndum.  U lanqas mintom se tkunu wahidkom.

 

                                          TITLAQ

 

KEITH                              Isss, basta qaltilna li se tghinna. Qabdet u telqet.

 

MARK                              Isa x’se naghmlu?

 

                                          Is-sigar jibdew jiccaqalqu.  Ftit muzika magika.  Is-sigar jersqu kurjuzi madwar it-tfal.

 

ZEBBUGA-1                    Is-sliem ghalikom, tfal.

 

SUE                                  X’wahda din!  Mela intom titkellmu?

 

CIPRESSA-1                    Nitkellmu, niccaqalqu u nafu nizfnu wkoll...

 

                                          Ftuit muzika qisha hoss ta’ rih.

                                          Is-sigar jizfnu mar-ritmu.

 

ZNUBER-1                        Is-sahhara ga qaltilkom li din hija s-saltna tas-shahar.  U fuq kollox intom tafu li ahna s-sigar hlejjaq hajjin.

 

MARK                              Iva, nafu li intom hajjin.  Imma qatt ma konna nafu li ticcaqalqu u titkellmu...

 

ZEBBUGA-2                    Nitkellmu u nahsbu u nhossu wkoll.

 

CIPRESSA-2                    Inhossu l-istess bhalkom: is-sahna u l-bard, ir-rih u x-xita.

 

ZNUBER-2                        Ir-rih gieli jqattghalna xagharna u jfarrkilna ghadamna kollu.

 

QASBA-1                          Imma l-aktar li nhossu huwa l-ferh u n-niket...

 

QASBA-2                          Inhossu s-swied ta’ qalb u l-kefrija tal-bnedmin.

 

ZEBBUGA-1                    Ghalhekk ghandna bzonn l-ghajnuna taghkom.  Hajjitna tinsab fil-periklu.

 

MARK                              Fil-periklu?  Mela x’inhu gej? 

 

SUE                                  Forsi xi maltempata qawwija li se tqaccat xi tnejn minnkom?

 

ZEBBUGA-2                    Maltempata iva, imma mhux bir-rih u x-xita.  Maltempata tal-bnedmin.

 

KEITH                              (lil Sue) Jiena ma nista’ nifhem xejn.  L-ewwel giet is-sahhara, qaltilna li se tghinna u xhin dehrilha qabdet u telqet 'l hemm; u issa gejjin bil-maltempati!

 

SUE                                  Iskot Keith, ha naraw x’ghandhom xi jghidulna aktar.

 

ZEBBUGA-1                    Ara tfal, ftit ilu gie ghasfur ckejken tal-bejt li tana ahbar kerha.  Qalilna li ftit 'il boghod minn hawn ra hafna magni kbar migburin...

 

CIPRESSA-1                    Magni minn dawk ta’ halqhom kbir bis-snien ippuntati.

 

CIPRESSA-2                    Minn dawk li jaghmlu hoss bhal tar-raghad...

 

ZNUBER-1                        Minn dawk li jibilghu l-hamrija u jfarrku l-gebel...

 

ZNUBER-2                        Minn dawk li jifgaw kullimkien bid-dhahen.

 

ZEBBUGA-1                    U madwar dawn il-magni kien hemm hafna nies migburin.  Mhux tfal zghar bhalkom, imma nies kbar... kbar u twal u f’idejhom kellom hafna karti.  Waqt li kienu qed jitkellmu bejniethom l-ghasfur resaq jissemma’ u jitkixxef.

 

KEITH                              U x’kienu qed jghidu?

 

ZEBBUGA-1                    Lanqas niftakar ma rrid.  Semaghhom jitkellmu dwarna.  Qalu li jridu jifthu triq hawnhekk, dritt minn go nofsna u madwar it-triq jibnu djar tal-gebel, kbar u gholjin...

 

                                          TIDHOL il-HARRUBA X-XIHA

 

HARRUBA                        (b’ghajta kbira) Qatt u qatt!  Mewt ghall-mgni kollha u ghal dawk li jhaddmuhom!

 

ZEBBUGA-1                    (Tersaq tkellimha bil-hlewwa)  Iskot xwejha Harruba.  Nafu li inti wkoll qalbek mugugha, imma bil-glied u l-mibeghda ma naslu mkien.

 

HARRUBA                        Warrbu.  Warrbu min-nofs u halluni nitkellem.  Jiena l-ixjeh minnkom ilkoll u hadd daqsi ma jaf xi jsarrfu l-bnedmin.  (Tiffissa thares lejn it-tfal)  U dawk x’inhuma jaghmlu hawn?  Dawk mhux bnedmin ukoll?

 

CIPRESSA-1                    Iva, imma dawk ghadhom tfal.

 

HARRUBA                        Jien ma nafda lill-ebda bniedem. Kbir jew zghir.

 

CIPRESSA-2                    Iva, imma dawn ghadhom ma thassrux.  Ghadhom jafu jaraw is-sabih u s-sewwa.  Ghadhom japprezzaw it-tajjeb.  Anzi, jehtieg nipproteguhom biex ma jithassrux.

 

HARRUBA                        (Lit-tfal, waqt li tmur thares f’wicchom) Imma kemm se ddumu hekk, eh?  Kemm se ddumu ma ssiru bhalhom?  Tikbru, trabbu l-arja u jibda jidhrilkom li tafu kollox!

 

SUE                                  Le, le, Sinjura Harruba, ahna ma rridux nagh-mulkom hsara...

 

KEITH                              Ma rridx lil min jigi jqaccatkom.

 

MARK                              Lesti naqbzu ghalikom.

 

HARRUBA                        Lesti li zzommu maghna kontra hutkom il-bnedmin?  Ma nemminx!  Meta nigu ghall-mument tal-prova, intom izzommu mal-gens taghkom u ahna jkollna niggieldu l-glied taghna wahidna.  Imma ma gara xejn.  Ahna nafu x’ghandna naghmlu.  Nafu kif nifthu battalja kontra l-bnedmin.  Ghandna l-bajtar tax-xewk.  Fejn hu l-bajtar?

 

BAJTAR-1                        Hawn ahna.  Min sejhilna?

 

HARRUBA                        (Turi lit-tfal) Se nifthu glieda konta l-bnedmin.  Intom lesti taghtu sehemkom?

 

BAJTAR-1                        Hadd ma jinqala’ daqsna biex ixewwek u jniggez.

 

                                          JIBDEW JIFFULLAW  MAT-TFAL

 

BAJTAR-2                        Nittempraw il-lanez kollha taghna.

 

BAJTAR-3                        U llestuhom biex incarrtu.

 

BAJTAR-4                        Biex nisolhu.

 

BAJTAR-1                        Biex nohonqu u nniggzu u nqattghu.

 

ZEBBUGA-1                    Isktu.  Din mhix loghba tac-cajt.  Hadd minna s-sigar m’ghandu sahha johodha kontra l-magni tal-bnedmin.  Dejjem hekk gara.

 

QASBA-1                          Iva.  Iz-Zebbuga ghandha ragun.  L-ghasfur tal-bejt hekk qalilna wkoll.  Tiftakru x’gara fil-Wilga l-Hadra?  Tiftakru kemm kien hemm sigar bhalna?

 

QASBA-2                          Kollha nqerdu.  Ma baqa’ xejn minnhom.  L-ghasfur qalli li hu u sahbu kienu bkew hafna meta qacctulhom l-awrikarja l-kbira.  Tiftakruha hux l-awrikarja?  Anki minn hawn konna nilmhu l-quccata taghha.

 

HARRUBA                        (Bi swied il-qalb)  Dik kienet ixjeh minni.  Meta jien kont ghadni xitla niftakarha ga itwal mis-sigar l-ohra.  Gew grigalati u rwiefen mill-ehrex, maltempati bir-raghad u s-silg.  Xejn ma kien jista’ ghaliha.

 

QASBA-1                          Imbaghad gew dawk il-magni u f’tebqa t’ghajn qacctuha, kissruha u hallewha stenduta ma’ l-art.

 

ZNUBER-1                        U issa fil-Wilga l-Hadra ma fadal xejn ahdar.  Gebel kemm tara b’ghajnejk.  Bini hdejn bini. Twieqi ta’ l-aluminju u galleriji.  U bjut gholjin gholjin kollha arbli rqaq tal-hadid.

 

MARK                              Imma dan mhux sewwa.  Lilna dejjem jghidulna li kull fejn tkunu intom iggibu l-arja safja u l-hajja.  Ma jistax ikun li jibqghu jqacctu fikom u jisirqulkom l-art minn taht riglejkom.

 

KEITH                              Ma nhalluhomx jigu jifthu dik it-triq li qalu.

 

SUE                                  Xi hadd jehtieg li jaqbez ghalikom.

 

HARRUBA                        (Tigbed fil-genb lil Zebbuga-1)  Isma’, inti zgura li dawn it-tlieta huma bnedmin?  Ghadni qatt ma smajt bnedmin jitkellmu hekk.

 

ZEBBUGA-1                    Iva, ghaziza Harruba, ta’ lanqas mhux il-bnedmin kollha kontrina.

 

MARK                              (Jersaq lejhom) Iva, ahna bnedmin ukoll, imma hbieb taghkom u rridukom tibqghu tghixu maghna.

 

HARRUBA                        Imma intom tafu jekk fir-razza taghkom kellkomx xi darba xi harruba, jew zebbuga jew imqar xi sigra tat-tin?

 

                                          TASAL IS-SAHHARA TAS-SIGAR

 

SAHHARA                        Isaw, isaw... il-bnedmin resqin lil hawn.

 

                                          IQUM PANIKU FOST IS-SIGAR

 

ZEBBUGA-2                    Issa x’se naghmlu?

 

ZNUBER-1                        Se jeqirduna.

 

CIPRESSA-2                    Se jqacctuna.

 

SAHHARA                        Isktu.  Kulhadd jieqaf fejn hu.  (Taghmel sinjal bil-bakketta u s-sigar kolha jieqfu cassi f’posthom)

 

MARK                              Nahseb naf x’nistghu naghmlu.  Inti, bhala sahhara tista’ taghmel hafna xorti, mhux hekk?

 

SAHHARA                        Hekk hwejjeg li nista’ naghmilhom u ohrajn li ma nistax.

 

MARK                              Tista’, nghidu ahna, ggieghel lill-bnedmin joholmu certu holm?

 

SAHHARA                        Sa daqshekk nahseb li nista’.

 

MARK                              Kollox sew, mela imxi mieghi.

 

                                          IS-SAHHARA u T-TFAL JITILQU

                                          HSEJJES TA’ MAGNI

                                          JIDHOL IS-SUR BORG bil-karti f’idu flimkien ma’ PAWLU u CENSU, zewg haddiema libsin il-‘boiler suit’.  Wiehed minnhom ghandu f’idejh rutella.

 

BORG                                Mela Cens, kejluli ftit minn hawn sat-tarf ta’ dawk is-sigar.

 

CENSU                              Kollox sew , Sur Borg.  Hawl Pawl, ha... aqbad tarf tar-rutella u ibqa’ mexi 'l hemm.

 

PAWLU                            Tajjeb hekk?

 

BORG                                Tajjeb.  Kemm jigu?

 

CENSU                              Hames metri u nofs, Sur Borg.

 

PAWLU                            Kemm hawn sigar lil hawn.  Dnub se jkollna nqacctuhom.

 

BORG                                U iva b’daqshekk.  Dawn mhumiex sigar tal-frott tafx.  Cipress u ftit harrub.  Issa taraw  xi gmiel ta’ triq se nifthu.

 

CENSU                              Imbaghad jibda tiela’ l-bini, sinjur.

 

BORG                                Hekk hu.  Djar moderni li jixirqu lil pajjiz modern li qieghed jaghmel passi ta’ ggant 'il quddiem.

 

PAWLU                            Imma hasra li se jkollna nqacctu tas-sigar kollha.

 

BORG                                Tibzax, imbaghad matul it-triq inhawlu sigar godda.  Akacja u olejandru.

 

PAWLU                            Imma l-wied jispicca.  L-art tinkesa bit-tarmak u l-ftit sigar li jithawlu ma tantx idumu hekk.  Daqqa tidhol fihom xi karozza u daqqa jmutu fgati bid-dhahen tal-karozzi.

 

BORG                                Ara, issa hallina minn dan id-diskors vojt.  Tafu kemm ghad ghandna x’naghmlu.

 

                                          Ftit muzika magika.  TIDHOL IS-SAHHARA TAS-SIGAR, iddur madwarhom u ggibilhom in-nghas.

 

CENSU                              Ajma... x’gheja qabditni!

 

BORG                                X’nghas gej fuqi....

 

PAWLU                            L-ahwa, mhux ahjar ninstriehu ftit qabel ma nkomplu?  (jittewweb)

 

BORG                                U iva.... mhix l-ewwel darba li rajna 'l xi hadd rieqed waqt il-hin tax-xoghol.

 

                                          Jimteddu ma’ l-art u jorqdu.  Aktar muzka magika.  Is-SAHHARA TAS-SIGAR twarrab.  Jidhlu daqs ghaxart itfal izommu ‘cut-outs’ ta’ bini.  Warajhom tidhil is-SAHHARA L-HAZINA.  Dawl hamrani u ftit beraq u raghad.

 

HAZINA                            (B’dahka kattiva).  Qacctu s-sigar, tibzghux.  Eqirdu kollox.  Mhux hekk biss tafu taghmlu intom?  Nehhu l-hamrija kollha u ikxfu l-blat.  Gerha wara gerha fil-kampanja ta’ pajjizkom.  Imbaghad biex tghattu din il-ferita li tkunu kxiftu, tibnu d-djar gheziez taghkom.  U metru wara metru l-kampanja qed tinbela’.  L-ghelieqi qed jghibu.  Il-fjuri selvaggi jinqerdu.  L-ghasafar ma jsibux fejn jistkennu.

                                          Izda x’jimporta!  L-aqwa li tibnu d-djar famuzi taghkom.  Hekk dejjem gara fl-imghoddi.  L-ispekulatur ihaxxen butu u lill-fqir jisirqulu dik ir-roqgha kollha sigar fejn kien ihobb imur jsitrieh.

                                          Izda dak l-istess bini ghaziz li bnejtu, minnuih idur kontrikom.  Jaghfas fuqkom u johnoqkom.  Johdilkom l-arja safja u jdallmilkom qalbkom.

 

TFAL (li jkun qed            Jaghfas fuqkom u johnoqkom,

izommu l-cut-outs)            Johdilkom l-arja safja u jdallmilkom qalbkom!

                                          Jaghfas fuqkom u johnoqkom!

 

                                          Jirrepetu dil-kantalieni.  Waqt li jkunu qed jghiduha jibdew iduru ma’ BORG, CENSU u PAWLU li jkunu reqdin.  Jibqghu jrossu madwarhom waqt li tidhol muzika qawwija.

 

                                          BLACK OUT

                                          It-tfal u s-Sahhara jidhlu 'l gewwa.  Jibqghu biss BORG, CENSU u PAWLU.

 

BORG                                X’wahda din!  Pawlu.... Censu.... fejn intom?

 

PAWLU                            Hawn Sur Borg.  X’holma kerha kelli!

 

CENSU                              Anki jien.  Fejn mar dak il-bini kbir?

 

BORG                                Hassejtu se jifgani.  Bil-kemm stajt niehu nifs.  Din l-arja u dan l-ispazju kollu hassejthom jintemm f’salt u jien konna donni qieghed go morsa.

 

CENSU                              Kien donnu se jaqa’ fuqna u jordomna.

 

PAWLU                            Imma holma biss kienet.  Is-sigar hawn ghadhom, hodor u sbieh.

 

BORG                                U hawn se jibqghu.  ma nistghux nibqghu sejrin hekk.  Xi darba rridu nieqfu.  Xi darba, xi hadd jehtieg li jghid bizzejjed.  Pajjizna ga hu zghir wisq.  Se nispiccaw belt wahda.  Hafna rhula ga bdew imissu ma’ xulxin u tilfu n-nifs u l-ispazju li kienu jdawruhom.  Ga kilna zzejjed minn din l-art fqira taghna.

 

PAWLU                            U l-widien sbieh, il-wileg, ix-xaghri u l-moghxa qed jghibu minn fostna u maghhom qed jghibu l-hxejjex u l-fjuri u l-hlejjaq kollha li jghammru fihom.

 

BORG                                Imma issa u daqshekk!  Issa  bizzejjed!

 

                                          JIDHLU JIGRU MARK, SUE u KEITH.

 

MARK                              (lil Borg)  Papa’, papa’... fejn kont kemm ilna nfittxuk.

 

BORG                                Hawn uliedi (jifrah bihom).

 

SUE                                  Intlifna fil-wied, Papa’.

 

BORG                                Le wliedi.  Jien kont mitluf u mhux intom.  Issa imxu d-dar.

 

                                          BORG, PAWLU,CENSU u t-TFAL jidhlu 'l gewwa.

                                          TOHROG IS-SAHHARA TAS-SIGAR

 

SAHHARA                        (lill-udjenza)  U intom hbieb, ftakru ftit fis-sigar intom ukoll.  Hallulhom l-art fejn jghixu.  Naf li intom f’sahhitkom aktar minnhom u ghandkom is-setgha li taghmlu bihom kull ma tridu.  Imma intom tafu tahsbu wkoll.  Tafu li intom it-tnejn bzonn xulxin.  Tistghu tghixu fil-paci t-tnejn flimkien.

 

HARRUBA                        (Tinqala’ minn ma’ shabha u tersaq 'il quddiem)

                                          U min-naha taghna ahna nweghdukom arja safja, xita f’waqtha u mijiet ta’ ghasafar u gmiel bla qies... ghax ghiduli hbieb, minghajr dan kollu, kif tistghu qatt tghixu...?!

 

-----------------------   tmiem -----------------------